Arkusz faktow
05 - 2019

Nowa technika produkcji płytek ceramicznych daje nowe możliwości

Arne Nesje, SINTEF, napisane na potrzeby Norweskiego Instytutu Ceramiki budowlanej.

Technika produkcji płytek ceramicznych rozwninęła się w ciągu ostatnich 10 lat. Niecałe 10 lat temu płytki o wymiarach 400 x 400 uznawane były jako wielkoformatowe. Obecnie produkuje się formaty ponad 1,5 m szerokości w różnych długościach i ogromnej ilości grubości. W 3 artykułach chcemy naświetlić używanie takich płyt zarówno z materiało-technicznego punktu widzenia jak i techniki układania. Obecny pierwszy artykuł omawia produkcję, właściwości i obszary użycia. Następny artykuł omawia narzędzia do obchodzenia się, dostosowywania i mocowania. Ostatni artykuł pokaże przykłady wykonanych projektów.

1
Foto 1: Płytki o wysokości ściany można dostać z różnymi powierzchniami. (Foto Unidrain)

Nowy proces produkcji płytek wielkoformatowych

Płytki wielkoformatowe można produkować jako prasowane na sucho płytki (Grupa B), lecz również jako prasowane na mokro (Grupa A) zarówno o grubych jak i cienkich grubościach. Warianty cienkie są rezultatem nowej technologi produkcji w formowaniu i wypalaniu gliny. Glina przesuwa się do przodu na taśmie. Szerokość płytki może być ponad 1,5m a długość odcina się zgodnie z życzeniem. Grubość może wynosić od 3,5mm do 20mm. Struktura, wzory oraz barwy są nadawane przez walce, które przechodzą nad powierzchnią lub używa się technikę nacisku, która daje duże możliwości i różnorodność powierzchni. Glazura rozmaitych typów może być natryskiwana lub nakładana przez walce.

3
Foto 2: Glina jest formowana oraz wyrabiana na dużej taśmie, która cały czas przesuwa glinę od fazy formowania aż do całkowicie wypalonego końcowego produktu.

Po tym jak płytka ma właściwą grubość i strukturę powierzchni, jest cięta na odpowiednią wielkość zanim pójdzie do komory wypalania. Glinę wypala się w temperaturze około 1200 °C, co daje produkt o jakości porcelany z nasiąkliwością wody poniżej 0,55% wagowo. Nowa technika produkcji ma kilka zalet w porównaniu z poprzednią techniką produkcji płytek. Czas produkcji jest krótszy, prosty w przeprogramowaniu z jednego typu płytek do drugiego, niskie zużycie energii, mały procent odrzutów. Płytki mogą być dostarczane ze zbrojeniem włóknem z tyłu płytki. Powoduje to wzmocnienie płytki w czasie transportu, w fazie montażu oraz jako gotowo ułożoną powierzchnię ceramiczną. Płytki mogą być składowane i pakowane na specialnych paletach co zabezpiecza je w czasie transportu. Cienkie formaty są korzystne także w stosunku wagi do m2 a tym samym do kosztów transportu. Niska waga oraz redukcja ilości zużytej energii są także korzystne dla środowiska.

2
Foto 3: Efektywny proces wypalania w piecu z temperaturą około 1200 zanim transporter przeniesie je dalej do schładzania.

Właściwości

Duże formaty i większa różnorodność w grubościach powoduje, że niektóre produkty mają inne właściwości niż płytki ceramiczne, które tradycyjnie znamy. Technika produkcji pokazuje dużą dokładność przy pomiarze zarówno długości / szerokości jak i grubości. Najcieńsze formaty układa się na grubości do 3,5mm przy zachowaniu koniecznej siły nacisku jak i siły zginającej. Płytki wielkoformatowe stawiają większe wymagania do równości podłoża klejenia płytek. Najcieńsze formaty posiadają pewną elastyczność na zginanie nie łamiąc się przy tym. Płytki wielkoformatowe o grubości 20mm i więcej są bardzo wytrzymałe na zginanie i mogą być układane bez klejenia np. przy montowaniu na występach lub konsolach.

Rewizja standardów i zaleceń dla cienkich formatów.

Zmiany w technice produkcji dają nowe możliwości z płytkami wielkoformatowymi a tym samym nowe obszary zastosowania. Takie typy płytek mają pewne właściwości, które nie pokrywają się z europeiskim standardem płytek NS-EN 14411. Komitet standaryzacyjny dla płytek i Europy, TC 67, pracuje obecnie z tym i chce dopasowania istniejącego standardu aby obejmował nowe produkty wielkoformatowe. Fabryki europeiskie używają chwilowo istniejący standard przy opracowywaniu deklaracji produktu i deklaracja właściwości użytkowych. Duże a zwłaszcza cienkie formaty mają część innych właściwości użytkowych. Komitet ISO (ISO/TC 189), który pracuje z ISO standardami np. ISO 13006/ Płytki ceramiczne, opracował projekt "instrukcji" do montażu takich produktów. Omawia ona jakie żądania należy stawiać w stosunku do podłoża gdzie takie produkty będą stosowane (wytrzymałość na deformację, skurcz, równość podłoża, typy kleju, szerokość fug itp.). Równocześnie ma miejsce dyskusja dotycząca pojęć czy nazwa "płytki ceramiczne" obejmuje tę grupę produktów. Angielskie nazwy używane teraz przez producentów są "ceramic slab" (płyta ceramiczna) lub "ceramic panel" (panel ceramiczny). Grubości poniżej 5,5mm definiowane są jako "thin panel" (cienki panel). Nie podjęto jeszcze decyzji jakie nazewnictwo powinno być przyjęte w Norwegii, lecz tabela 1 daje pewne propozycje.

Tabela 1: Następujące nazwy są używane w ISO/TR 17870-1 dla cienkiego formatu ceramicznych produktów
Nazwy cienkich formatówGrubości poniżej 5,5mmPrzykładowe rozmiary, format
Płytka ceramiczna cienka
(thin ceramic tiles)
Powierzchnia poniżej 0,36 m2
Żaden z kantów nie wiekszy niż 600 mm

Np. 600x600mm = 0,36 m2
60cm x 60cm
Duża płytka ceramiczna cienka
(thin ceramic large format tile)
Pow. powyżej 0,36m2
Żaden z kantów nie większy niż 1200mm

Np. 300mm x 1200 m = 0,36 m2
120cm x 50cm
Panel ceramiczny cienki
(thin ceramic panel)
Powieżchnia powyżej 1m2
Kanty powyżej 1200mm

Np. 1200x1200 mm =1,44 m2
140cm x 100cm

Planowanie i wykonanie są ważne

Duże formaty kiedy muszą być transportowane należy się z nimi obchodzić tak jak z dużymi szybami. Stosowanie wymaga dobrego przygotowania i planowania. Dotyczy to przemieszczania, podnoszenia, transportowania i układania. Wymaga to zapewnienia odpowiedniego obszaru na ewentualne cięcie i dopasowywanie, odpowiedniego miejsca na stół do nakładania kleju itp. Istnieją możliwości na przygotowanie płyt w warsztach ze specialnymi urządzeniami do cego celu, zanim płyty dostarczy się na plac budowy. Podłoze również musi być dokładnie płaskie. Wszystkie te warunki muszą być w znacznie większym stopniu uwzględnione przez fachowca niż w przypadku tradycyjnych płytek.

2
Foto 4: Narzędzia i urządzenia specialne dla obchodzenia się z płytkami wielkoformatowymi.

Obszary używania.

Płytki wielkoformatowe, zarówno cienkie jak i grube warianty, otwierają możliwości na nowe zastosowania jak i nowego rodzaju postrzegania powierzchni. Np. ściany w narożnikach prysznicowych w łazienkach mogą być wykonywane zaledwie z dwóch płyt wielkoformatowych na całą wysokość ściany. W wielu artykułach pokażemy przykłady gdzie takie formaty zostaly zastosowane.

2
Foto 5: Plyty wielkoformatowe na ścianach i podłodze w pomieszczeniu mokrym

Referencje:

  • ISO/TR 17870 Płytki ceramiczne – Zalecenia przy instalacji – Część 2, wydanie 2015
  • ISO 13006-2018- Płytki ceramiczne.
  • NS-EN 14411:2016 Płytki ceramiczne – Definicje klasyfikacja, właściwości, ocena wykonania i znakowanie.
  • Ilustracje z fabryki Continua

Foto: Zdjęcia udostępnione przez Norfloor i Unidrain oraz NBKFs arkiv.

Tlumaczenie z Norweskiego: inż. Marian Knop